Mandat za brak prawa jazdy - co grozi kierowcy i jak się bronić?
Aby móc prowadzić pojazdy mechaniczne, potrzebujesz stosownych uprawnień, które potwierdzają zdobycie niezbędnej wiedzy i umiejętności. Brak prawa jazdy wymaganego dla konkretnej kategorii pojazdów może być dużym problemem. Kiedy grozi mandat za brak prawa jazdy, a kiedy staje się to poważniejszą sytuacją? Co robić, gdy policja lub inne służby złapią Cię bez odpowiedniego dokumentu?
Kiedy można dostać mandat za brak prawa jazdy?
Mandat za brak prawa jazdy to tak naprawdę przeszłość. Jeszcze kilka lat temu w ten sposób karani byli kierowcy, którzy nie mają dokumentu prawa jazdy przy sobie podczas kontroli drogowej. Od 5 grudnia 2020 r. dzięki nowelizacji Ustawy o ruchu drogowym [1] ten obowiązek został jednak zniesiony. Policja, Straż Miejska i Inspekcja Transportu Drogowego mają bowiem dostęp do Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), gdzie znajdują się informacje o uprawnieniach kierowcy, a także rejestracji i ubezpieczeniu pojazdu czy nawet wynikach jego ostatnich badań technicznych.
Jeśli zatem masz odpowiednie uprawnienia, mandat za brak prawa jazdy Ci nie grozi, nawet jeśli nie weźmiesz dokumentu ze sobą.
Uwaga! Dotyczy to tylko posiadaczy prawa jazdy wydanego w Polsce. Ta sama zasada nie działa też poza granicami kraju. Wybierając się za granicę samochodem, zawsze zabierz ze sobą dokumenty.
Jazda bez prawa jazdy - co grozi za brak uprawnień?
Prowadzenie pojazdu bez stosownych uprawnień to zupełnie inna historia. Jest to jedno z najpoważniejszych wykroczeń drogowych, regulowanych przez art. 94 Kodeksu wykroczeń [2]. Przepisy dotyczące jazdy bez uprawnień mówią, że taki czyn karany jest grzywną w wysokości min. 1500 zł. Maksymalna grzywna za jazdę bez prawa jazdy to natomiast 30 000 zł. Ponadto na kierowcę nakładany jest zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat.
Prowadzenie pojazdu mimo zatrzymania prawa jazdy
Zatrzymanie prawa jazdy na 3 miesiące to środek prewencyjny stosowany wobec kierowców, którzy przekroczą dozwoloną prędkość o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym. Działa on jak tymczasowy brak uprawnień do kierowania pojazdami. Jeżeli mimo zatrzymania prawa jazdy zdecydujesz się wsiąść za kierownicę, w razie kontroli grozi Ci przedłużenie zakazu o kolejne 3 miesiące. Przy kolejnym naruszeniu karą jest cofnięcie prawa jazdy. Wówczas można je odzyskać tylko po ponownym przejściu kursu i zdaniu egzaminu.
Jazda po cofnięciu uprawnień (utracie prawa jazdy)
Jeszcze inną sytuacją jest prowadzenie mimo utraty uprawnień (cofnięcia prawa jazdy). W takim przypadku prowadzenie samochodu jest przestępstwem z art. 180a Kodeksu karnego [3]. Kary za taki czyn obejmują:
- grzywnę,
- karę ograniczenia lub pozbawienia wolności do 2 lat,
- zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 1 roku o 15 lat.
Co grozi za złamanie zakazu prowadzenia pojazdów?
Jeszcze inną sytuacją jest złamanie zakazu prowadzenia pojazdów. Jest to przestępstwo z art. 244 Kodeksu karnego [4], które podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Dodatkowo nakładana jest grzywna oraz zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 1 roku do 15 lat, podobnie jak przy jeździe po utracie uprawnień.
Kara za jazdę bez uprawnień a wypadek drogowy
Warto też wiedzieć, że w przypadku uczestnictwa w zdarzeniu drogowym kierowca bez uprawnień naraża się na dodatkowe kłopoty. Jeżeli będziesz poszkodowanym w wypadku lub kolizji, nie dostaniesz odszkodowania z OC sprawcy, a ponadto zostaniesz ukarany za wykroczenie. Natomiast spowodowanie wypadku podczas jazdy bez prawa jazdy jest traktowane jako przestępstwo i karane grzywną, zakazem prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat oraz regresem ubezpieczeniowym, czyli koniecznością pokrycia szkody z własnej kieszeni.
Pozostałe konsekwencje zależą od skutków wypadku. Jeżeli spowodował on obrażenia ciała u poszkodowanych, może zostać nałożona kara pozbawienia wolności do 3 lat, a przy ciężkim uszczerbku na zdrowiu lub śmierci poszkodowanego nawet do 8 lat.
Uwaga na wygaśnięcie tymczasowego prawa jazdy!
Kara za jazdę samochodem bez uprawnień może grozić również kierowcy, który dopiero zdał egzamin państwowy. Na jego podstawie wydawane jest tymczasowe prawo jazdy dostępne w aplikacji mObywatel, które daje możliwość prowadzenia pojazdów od razu, bez czekania na fizyczny dokument.
Warto wiedzieć! Tymczasowe prawo jazdy obowiązuje tylko przez 30 dni. W tym czasie musisz udać się do urzędu, aby zawnioskować o stały dokument. Jeśli tego nie zrobisz, tymczasowe prawo jazdy wygaśnie, a Ty będziesz traktowany jak osoba bez uprawnień.
Jazda bez prawa jazdy – jak się bronić?
Przy jeździe bez prawa jazdy zakres kar jest dość szeroki. Wiele zależy jednak od okoliczności. Pomoc adwokata może być w tym przypadku nieoceniona. Doświadczony prawnik może pomóc uniknąć najsurowszych konsekwencji, a czasami nawet uniknąć kary, np. na podstawie art. 39 Kodeksu wykroczeń [5], który mówi o nadzwyczajnym złagodzeniu kary. Potrzebujesz pomocy przy sprawie związanej z jazdą bez prawa jazdy? Możesz skontaktować się z naszą kancelarią, aby umówić się na konsultację.
Źródła
[1] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20200001517
[2] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-wykroczen-16788218/art-94
[3] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/art-180-a
[4] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/art-244
[5] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-wykroczen-16788218/art-39
