Utrata prawa jazdy to scenariusz, który budzi niepokój u wielu kierowców. Może do tego dojść na kilka sposobów i z wielu różnych przyczyn. Warto jednak wiedzieć, że zatrzymanie prawa jazdy nie jest tym samym co cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów. Jakie dokładnie są różnice? Jak radzić sobie w każdej z tych sytuacji? Jak odzyskać możliwość prowadzenia pojazdów mechanicznych?
Kiedy dochodzi do zatrzymania prawa jazdy przez policję?
Zatrzymanie prawa jazdy to środek prewencyjny stosowany przez policję w kilku przypadkach. Funkcjonariusz ma prawo zatrzymać dokument w określonych sytuacjach, a kierowcy z zatrzymanym prawem jazdy tracą tymczasowo prawo do prowadzenia pojazdów. Najczęstsze powody zatrzymania prawa jazdy to:
- przekroczenie dozwolonej prędkości – w przypadku przekroczenia limitu o ponad 50 km/h na obszarze zabudowanym;
- jazda po alkoholu lub jazda po narkotykach – nawet niewielkie stężenie substancji w organizmie może skutkować zatrzymaniem dokumentu;
- spowodowanie wypadku – zwłaszcza jeśli istnieje podejrzenie, że kierowca stanowi zagrożenie na drodze;
- spowodowanie kolizji lub zagrożenia w ruchu drogowym;
- uzasadnione podejrzenie, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które może być orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów;
- przekroczenie przez kierującego pojazdem dopuszczalnej liczby punktów karnych.
Pozostałe wskazane są w art. 135 ustawy Prawo o ruchu drogowym [1].
W praktyce oznacza to, że policjant odbiera dokument na miejscu. Informacja o zatrzymaniu prawa jazdy trafia też do Centralnej Ewidencji Kierowców.
Do zatrzymania prawa jazdy może zatem dojść także wtedy, gdy nie masz fizycznego dokumentu przy sobie. Następnie policja przekazuje sprawę staroście albo prokuraturze lub sądowi. Organ właściwy wydaje decyzję lub postanowienie o prawnym zatrzymaniu prawa jazdy, od której kierowca może się odwołać.
Zatrzymanie prawa jazdy a cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów – czym to się różni?
Zatrzymanie prawa jazdy nie jest tym samym co odebranie prawa jazdy czy cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów. Jakie dokładnie są różnice?
- Zatrzymanie prawa jazdy to tymczasowe odebranie dokumentu, które nie zawsze oznacza utratę prawa do kierowania pojazdem. Dopiero decyzja administracyjna lub wyrok sądu mogą zadecydować, czy kierowca straci możliwość prowadzenia pojazdów.
- Cofnięcie prawa jazdy (czyli formalnie: cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów) to znacznie poważniejsza sytuacja. Kierowca traci uprawnienia, a ich odzyskanie wymaga spełnienia dodatkowych warunków, w tym ponownego zdania egzaminu państwowego na prawo jazdy.
Oba rozwiązania są stosowane jako środek karny wobec kierowców stwarzających zagrożenie na drodze, ale różnią się konsekwencjami.
Kiedy możliwa jest utrata uprawnień do prowadzenia pojazdów?
Decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów wydaje starosta lub urząd miasta. Wśród przesłanek mogących prowadzić do takiej decyzji znajdują się:
- orzeczenie lekarskie lub psychologiczne stwierdzające przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów;
- ponowne przekroczenie limitu punktów w okresie 5 lat od skierowania na kurs reedukacyjny;
- niestawienia się na egzamin państwowy lub negatywny wynik egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje [2];
- orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów.
Należy również mieć na uwadze, że cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów nie jest tym samym co zakaz prowadzenia pojazdów. Zakaz zazwyczaj jest nakładany terminowo, a po upływie określonego czasu kierowca automatycznie odzyskuje uprawienia. Jest to kara stosowana obligatoryjnie wobec kierowców prowadzących pojazd pod wpływem alkoholu lub innych środków odurzających oraz osób, które uczestniczyły w wypadku drogowym i nie udzieliły pomocy ofiarom, a także fakultatywnie za spowodowanie kolizji drogowej lub wypadku drogowego, o ile kierowcy nie zostanie postawiony zarzut spowodowania zagrożenia w ruchu drogowym.
Co grozi za prowadzenie pojazdu po zatrzymaniu prawa jazdy, cofnięciu uprawnień lub zakazie prowadzenia pojazdów?
Każdy przypadek kierowania pojazdem bez uprawnień wiąże się z ryzykiem prawnym i finansowym. Konsekwencje są jednak różne w zależności od tego, czy kierowcy zatrzymano prawo jazdy, czy też cofnięto jego uprawnienia lub nałożono na niego zakaz prowadzenia pojazdów.
- Prowadzenie pojazdu po zatrzymaniu prawa jazdy – jeśli doszło do zatrzymania prawa jazdy za przekroczenie prędkości o więcej niż o 50 km/h w obszarze zabudowanym, za dalszą jazdę grożą kierowcy: przedłużenie zatrzymania prawa jazdy o kolejne 3 miesiące, a następnie (przy kolejnym takim występku) cofnięcie uprawnień do prowadzenia pojazdów. Dodatkowo kierowcy grozi odpowiedzialność z art. 94 Kodeksu wykroczeń [3], czyli kara grzywny w wysokości od 1500 zł do 30 000 zł oraz zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 6 miesięcy do 3 lat.
- Jazda w okresie cofnięcia uprawnień – to przestępstwo z art. 180a Kodeksu karnego [4]. Karą jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Sąd może także orzec dodatkowy zakaz prowadzenia pojazdów od 1 roku do 15 lat.
- Kierowanie pojazdem mimo zakazu prowadzenia pojazdów – to przestępstwo z art. 244 Kodeksu karnego [5] które podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Sąd może także orzec dodatkowy zakaz prowadzenia pojazdów od 1 roku do 15 lat.
Przywrócenie uprawnień do prowadzenia pojazdów – jak odzyskać prawo jazdy?
Droga do przywrócenia prawa jazdy zależy od powodu utraty dokumentu i okresu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów.
- Zwrot prawa jazdy po zatrzymaniu – jeśli sąd nie podtrzyma decyzji policji albo postanowienia prokuratury lub okres zatrzymania minie, prawo jazdy jest zwracane automatycznie.
- Przywrócenie prawa jazdy po cofnięciu uprawnień – konieczne jest ponowne zdanie państwowego egzaminu teoretycznego i praktycznego na prawo jazdy. W niektórych przypadkach trzeba również przejść badania lekarskie i psychologiczne. Jeśli kierowca był ukarany za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu lub narkotyków, jest kierowany na kurs reedukacyjny o tematyce przeciwalkoholowej lub antynarkotykowej. Jeżeli uprawnienia były cofnięte w okresie dwóch lat od uzyskania prawa jazdy, kierowca musi ponownie odbyć kurs na prawo jazdy i zdać egzamin.
- Przywrócenie uprawnień do prowadzenia pojazdów po zakazie – po zakończeniu okresu zakazu można ubiegać się o zwrot prawa jazdy, o ile nie ma przeszkód formalnych. W niektórych przypadkach możliwe jest też skrócenie zakazu prowadzenia pojazdów.
Utrata możliwości prowadzenia pojazdów może być bardzo dotkliwą karą. Znajomość procedur oraz różnic pomiędzy zatrzymaniem a cofnięciem uprawnień daje jednak przewagę i pozwala uniknąć błędów, które mogłyby opóźnić powrót za kierownicę. Potrzebujesz pomocy prawnej w tym zakresie? Nasz doświadczony zespół jest do Twojej dyspozycji. Aby umówić się na konsultację, wystarczy skontaktować się z kancelarią telefonicznie lub mailowo.
Źródła
[1] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/prawo-o-ruchu-drogowym-16798732/art-135
[2] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kierujacy-pojazdami-17683547/art-49
[3] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-wykroczen-16788218/art-94
[4] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/art-180-a
[5] https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-karny-16798683/art-244
